დიდი ზღვაოსნის ბლოგი

სპელეოტურიზმი 1.0

დასავლეთ საქართველოში ბევრი გამოქვაბულია, რომელთა ნაწილი (მაგალითად, სათაფლია) საკმაოდ კარგადაა შესწავლილი და ტურისტების მიერ მისი ბილიკები არაერთგზისაა გათელილი. რამდენიმე მნიშვნელოვანი კომპლექსი წყალტუბოს რაიონში მდებარეობს – ზემოთხსენებული სათაფლია, ყუმისთავის (იგივე პრომეთეს) მღვიმე, თეთრი მღვიმე და ა.შ. რაც ყველაზე კარგია, ზემოთჩამოთვლილი ობიექტების საფუძვლიანი დათვალიერება ერთი დღის განმავლობაშია შესაძლებელი – ალბათ ცოტათი დაიღალოთ, სამაგიეროდ შთაბეჭდილება მართლაც ბევრი დაგრჩებათ, სიამოვნება კი საკმაოდ იაფი – თითქმის მხოლოდ მგზავრობის ღირებულება დაგიჯდებათ. ყუმისთავის (პრომეთეს) მღვიმე ამავე სახელწოდების სოფელში, წყალტუბოდან მანქანით 15-20 წუთის სავალზე მდებარეობს. თავად წყალტუბოში კი ქუთაისიდან ასევე ოციოდე წუთში (ნაკლებში თუ არა) თავისუფლად მოხვდებით. საქართველოს გეოგრაფიული ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლის, ჯ. ჯიშკარიანის მიერ გასული საუკუნის 80-იანი წლების დასაწყისში აღმოჩენილი ეს მღვიმე ამჟამად რეაბილიტირებულია, აქ არის დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ვიზიტორთა ცენტრი, ხოლო გამოქვაბულთა კომპლექსი აწ უკვე პრომეთეს მღვიმის სახელწოდებით იღებს უამრავ ტურისტს.

პრომეთეს მღვიმის „ნათლია“ საქართელოს პრეზიდენტი გახლავთ, რომელსაც აქ სტუმრობისას რატომღაც გაახსენდა, რომ თითქოს მღვიმის მახლობლად პრომეთე (თუ ამირანი) იყო მიჯაჭვული. რთული სათქმელია, ეს გეოგრაფიული ანაქრონიზმი ახალი ბრენდის პოპულარიზაციის სურვილით თუ უფრო ბანალური მიზეზითაა გამოწვეული. ფაქტია, რომ მღვიმეს, რომელსაც ადრე სოფლის სახელწოდების მიხედვით მოიხსენიებდნენ, წამებული ტიტანის სახელი შერჩა. საინტერესოა, რომ „პრომეთედ“ ასევე მოინათლა კომპლექსთან ახლოს მდებარე რესტორანი და წყალტუბოში ახლადგახსნილი სასტუმრო. ჯერჯერობით, მღვიმე სატესტო რეჟიმში მუშაობს, რაც იმას ნიშნავს, რომ შესვლა უფასოა. მართალია, გამყოლები მთელი გზის მანძილზე ტურისტულ ჯგუფებს თან ახლავან, თუმცა ენაწყლიანობით მაინცდამაინც არ გამოირჩევიან, წარამარა გაჩქარებენ და ცდილობენ, მალე მორჩნენ საქმეს. მეორე მნიშვნელოვანი პრობლემა თავად მღვიმის ინფრასტრუქტურაა. სამწუხაროდ, განათება არც ისე კარგია – მართალია, პროჟექტორები მრავლადაა დამონტაჟებული, თუმცა ისინი არც ისე კარგადაა განაწილებული და ძალიან ბევრი საინტერესო მღვიმური ფორმა ბნელითაა მოცული. მღვიმეში ფოტოგრაფირება ფლეშ-ნათურის (ე.წ. ვსპიშკის) გამოყენებით აკრძალულია, ამიტომ თუ ფოტოგრაფიაში ჩემსავით პროფანი ხართ, დიდად ნუ გაირჯებით – სურათები კარგი ხარისხის არ გამოგივათ. ასევე ნაკლებად გაუმართლათ არაქართულენოვან ტურისტებს – ინგლისურის ის დონე, რომელსაც გიდები ფლობენ, ცოტა უკეთესის სურვილს ნამდვილად ტოვებს. რაც მთავარია, მღვიმეს აშკარად ეტყობა ადამიანის უგემოვნო ჩარევა – ზოგან პრომეთესეული (?) ურო, ჯაჭვი და ფარი აგდია, ზოგან კი გამოქვაბულის ჭერის დასაკავებლად ფსევდოდორიული კოლონებია გამოყენებული.

დამიჯერეთ, რომ ჩემს მიერ ზემოთ ჩამოთვლილი ყველა უარყოფით მხარეს მღვიმეში შესვლისთანავე დაივიწყებთ. განათების მიუხედავად, პრომეთეს მღვიმე ენითაუწერელ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე, რომელსაც ჩემს მიერ გადაღებული ფოტოები ნამდვილად ვერ ასახავენ. შუქზე მბრწყინავი კალციუმის კრისტალები, მილიონობით წლის მანძილზე ნაზარდი და შეერთებული სვეტები, თეთრი, შავი და მოწითალო ფერის სტალაგმიტები და სტალაქტიტები, ჯადოსნური ფორმის ფიგურები, რომლებიც ქონდრისკაცებს და ზღაპრის სხვადასხვა გმირებს გვანან და რაც მთავარია, ოთხი უზარმაზარი დარბაზი გულგრილს ნამდვილად არავის დატოვებს და აქ მიღებული შთაბეჭდილებები დიდხანს გაგყვებათ. მღვიმეში ასევე გაედინება მდინარე, რომელიც ცოტა ხნის წინ მის ბოლოში ტბას ქმინდა. თუმცა ამჟამად მიმდინარეობს დაივინგის სადგურისა და პატარა ნავმისადგომის მოწყობის სამუშაოები. შესაბამისად, მომსახურებას ყვინთვა და ნავებით გასეირნებაც დაემატება. როგორც ვიზიტორთა ცენტრის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა თქვა, ასევე იგეგმება ე.წ. ველური ტურების მოწყობას, სადაც მსურველებს მღვიმის დაუკვალავ და გაუნათებელ ტერიტორიაზე მოუწყობენ ექსპედიციებს, რაც ასევე საინტერესოდ ჟღერს.

პრომეთეს მღვიმე

ვიზიტორთა ცენტრი ორშაბათის გარდა ყოველდღე, დილის 10-დან 16 საათამდე მუშაობს. მღვიმეში მოსახვედრად შეგიძლიათ გამოიყენოთ ავტობუსი, რომელიც წყალტუბოს ბაზრის ტერიტორიიდან საათში ერთხელ გადის სოფლის მიმართულებით. გზა მშვენიერია და ნებისმიერი ტიპის ტრანსპორტი დაუბრკოლებლად აღწევს მღვიმეს. მოკლედ, თუკი გადაწყვეტთ, ერთი დღის დაკარგვა ამ საქმეში ნამდვილად ღირს.

This slideshow requires JavaScript.

პრომეთეს მღვიმიდან შთაბეჭდილებებით დატვირთული წამოვედით და გეზი თეთრი მღვიმისკენ ავიღეთ. თეთრი მღვიმე წყალტუბოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და ქალაქის ცენტრიდან არც ისე შორსაა, მსურველი ფეხითაც მოხვდება. თავის დროზე, მღვიმე თავისი მიკროკლიმატის გამო ასთმური დაავადებების სამკურნალოდ გამოიყენებოდა. აქვეა აღმოჩენილი გვიანდელი ქვის ხანის სამუშაო და სანადირო იარაღები. ამჟამად მღვიმე მიტოვებულია. რკინის კარი მოხსნილია, ხოლო განათების ელექტროსადენები – მოჭრილი და მოპარული. მღვიმე ყველა ჯურის ვანდალის მსხვერპლი გახდა, რომელთა ნაწილიც გრაფომანიის შემოტევებს მის კედლებზე იოკებდა, ზოგი – ბუნებრივ მოთხოვნილებებს იკმაყოფილებდა, ზოგი კი დასალევად ან კარტის სათამაშოდ მოდიოდა. თუმცა თეთრი მღვიმე გადატანილი ჭირ-ვარამის მიუხედავადაც საინტერესო სანახავია. დასათვალიერებლად აუცილებლად უნდა იქონიოთ ნორმალური ფანარი (ან ფანრები), რომელიც მინიმუმ ორი საათი გარანტირებულად მუშაობს. მღვიმეში გაურკვეველი მიზნებით საკმაოდ ღრმა შახტაა გაჭრილი – არ არსებობს გარანტია, რომ ჩავარდნის შემდეგ იქიდან მთელი და საღსალამათი ამოხვალთ. მიუხედავად სიმცირისა და ადამიანის საქმიანობის კვალისა, თეთრ მღვიმეში არანაკლები სილამაზის კარსტული ფორმების ხილვა შეიძლება, ვიდრე ეს პრომეთეს მღვიმეშია შესაძლებელი.

ნუ შეგეშინდებათ ტალახის, აიღეთ ფანრები, მოიმარჯვეთ ფოტოაპარატები და იარეთ გამოქვაბულებში – ეს საქმე ხორცისთვისაც სასარგებლოა და თქვენს გუნება-განწყობაზეც დადებითად იმოქმედებს. ამასთან აუცილებლად გაითვალისწინეთ სიფრთხილის ზომები – ნუ მიეტანებით ჯერ გამოუკვლეველ ადგილებს, რადგან შესაძლოა, დაიკარგოთ ან რომელიმე ხვრელში გაიჭედოთ – შესწავლილი და მეტნაკლებად კეთილმოწყობილი მღვიმეები ჩვენში საკმაოდაა, რომელთა შესახებ შთაბეჭდილებებსაც სხვა დროს მოგითხრობთ.

აგვისტო 25, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

სტალინის ბიუსტი წყალტუბოში

ამ ცოტა ხნის წინ გორის ცენტრიდან დიდი ბელადის ძეგლი აიღეს და სავარაუდოდ, მისივე სახლ-მუზეუმის ტერიტორიაზე მიუჩენენ ადგილს. სტალინის ძეგლები საქართველოში ჯერ კიდევ იოსებ ბესარიონის ძის სიცოცხლეშივე აღმართეს, თუმცა მათი უმეტესობა პარტიის მეოცე ყრილობას და პიროვნების კულტთან ბრძოლას შეეწირა. თუმცა გორის ცენტრში მან კიდევ არაერთი ათწლეული იარსება.
ვერ გეტყვით, ოცდამეერთე საუკუნეში სხვაგან მსოფლიოში დაუდგამთ თუ არა სტალინის ძეგლი, თუმცა დანამდვილებით გეტყვით, რომ 2001 წელს წყალტუბოს ადგილობრივი კომუნისტური პარტიის აქტივისტებისა და ”საზოგადოების” ზოგიერთი წარმომადგენლის ინიციატივით, ქალაქის პარკში ბელადის ბიუსტი გამოჩნდა.

ძეგლის გახსნა საზეიმო იყო, იყო სიტყვით გამოსვლებიც და ადგილობრივმა გაზეთმა ამ ღირსშესანიშნავ ამბავს კარგა მოზრდილი სტატიაც უძღვნა.

ჯერჯერობით, ბელადის ძეგლი ისევ ამშვენებს ქალაქის ცენტრს და მისი აღებაც სავარაუდოდ, არ იგეგმება. როგორც ხვდებით, ბიუსტი მხატვრულ ღირებულებას ნამდვილად არ წარმოადგენს. შესაძლოა, გორის ცენტრში ბელადის ძეგლის არსებობას რაღაც გამართლება ჰქონდეს (თუნდაც ის, რომ სტალინი სწორედ ამ შესანიშნავი ქალაქის მკვიდრი იყო თავისი სიცოცხლის პირველ წლებში), მაგრამ მგონია, რომ თუკი ეს უკანასკნელი ჩაბარდა ისტორიას, არც დასავლეთ საქართველოს პატარა ქალაქში, ყველაზე გამოსაჩენ ადგილას თავმომწონედ მდგარი ბიუსტი იმსახურებს იქ ყოფნას.

ივლისი 1, 2010 Posted by | ლეგენდები კომუნიზმზე, რეპორტაჟი პატარა ქალაქიდან | , , , , , , , , , | 4 Comments

კარტოგრამები

ჩემი გეოგრაფიისადმი სიყვარული და შემდგომში, მომავალი პროფესია რუკებმა განაპირობეს. დარწმუნებული ვარ, მკითხველთა უმეტესობის პირველი კავშირი ამ მეცნიერებასთან სწორედ რუკების გაცნობით მოხდა.
რუკების მრავალი სახეობა არსებობს, რომლებიც განსხვავებული ტიპის ინფორმაციის გადმოსაცემად გაამოიყენება. კარტოგრამებიც ერთ-ერთი მათგანია, რომლებიც საგნების სივრცეში რეალურ მდგებარეობას არ ასახავენ, სამაგიეროდ ტენდენციებზე დაკვირვებისთვის საინტერესო ხერხს წარმოადგენენ.
ინტერნეტში კარტოგრამების მრავალ მაგალითს წააწყდებით, თუნდაც ასეთს:

რომელიც 2002 წლისთვის მსოფლიოში სიმდიდრის განაწილებას ასახავს.მართალია, კონტურები საშინლად დამახინჯებულია, სამაგიეროდ იდეას ადვილად გვაწვდის, მიგვითითებს რა ქვეყნების ზომით მდიდრების რაოდენობაზე.
ქვემოთ ვეცადე, საქართველოს სტატისტიკის დეპარტამენტის მონაცემებზე დაყრდნობით საქართველოს რამდენიმე კარტოგრამა შემედგინა.
პირველ კარტოგრამაზე რაიონების და ქალაქების ზომები პროპორციულია მათში დაფიქსირებული სამართალდარღვევებისა, ხოლო ფერი კი მიგვითითებს, თუ ათას მოსახლეზე გათვლით რა რაოდენობის დანაშაული მოხდა 2001 წლისთვის.

გასაკვირი არ არის, რომ დიდი ქალაქები დანაშაულის რაოდენობითაც გამოირჩევიან, თუმცა 1000 მოსახლეზე გაანგარიშებით გორისა და თიანეთის რაიონების ლიდერობა საკმაოდ საინტერესო ფაქტია.
მეორე კარტოგრამა ასახავს საქართველოში მანქანების რაოდენობას ყოველ ათას კაცზე, რაც ტერიტორიული ერთეულების ზომებითაა გადმოცემული, ხოლო ფერები ასევე ათას მოსახლეზე ექიმთა რაოდენობას გადმოსცემს:

როგორც ვხედავთ, ზოგიერთ რაიონში, მაგალითად, ხელვაჩაურში, ქედაში, ხულოსა და წყალტუბოში ერთ სულ მოსახლეზე დაახლოებით იმდენივე ავტომობილი მოდის, რამდენიც თბილისსა და ქუთაისში, თუმცა სრულიად საპირისპირო მდგომარეობაა ექიმების რაოდენობის მხრივ. ამ მაჩვენებლით ისინი ერთ-ერთ ბოლო ადგილს იკავებენ. ვერაფერს იტყვით, საინტერესო და მრავლისმეტყველი სურათია

ივნისი 26, 2010 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , , , , | %(count)s კომენტარი

   

%d bloggers like this: