დიდი ზღვაოსნის ბლოგი

გლობალური ქალაქები

როგორც ცნობილია, განვითარების თავისებურება ისაა, რომ იგი გარკვეულ კვანძებშია თავმოყრილი. აღნიშნული ცენტრების ირგვლივ კი ვითარდება ინფრასტრუქტურა, კონცენტრირდება მოსახლეობა. ბუნებრივია, მრავალი მიზეზის გამო ამგვარი კვანძების როლს საქალაქო დასახლებები წარმოადგენენ. დღესდღეობით ზოგიერთი ქალაქის გავლენა ცდება საკუთარი ქვეყნის საზღვრებს და მსოფლიო მასშტაბებს იძენს. ამგვარ ქალაქებს ”გლობალურ ქალაქებს” უწოდებენ.
სოციალურ და გეოგრაფიულ მეცნიერებებში მომუშავე მკვლევარები დიდ ყურადღებას უთმობენ ქალაქის ფენომენის შესწავლას. არსებობს მრავალი მეთოდი და მიდგომა ”გლობალური ქალაქების” გამოსაყოფად და დასახასიათებლად, თუმცა მთავარ კრიტერიუმებს მათი კოსმოპოლიტური ხასიათი, ტრანსნაციონალურ ეკონომიკაში ჩართვის ხარისხი, სიახლოვე ფინანსურ ცენტრებთან, მდგომარეობა მსოფლიო შრომის დანაწილების იერარქიაში და ა.შ. წარმოადგენს.

2008 წელს GaWC -ის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, გლობალური ქალაქების სამი მსხვილი ჯგუფი გამოიყო. თითოეული ჯგუფი რამდენიმე ქვეკატეგორიად იყოფა. ახლა ჩვენს მიზანს ამ ჯგუფების ცალ-ცალკე დახასიათება არ წარმოადგენს. უბრალოდ, ზოგიერთ საინტერესო კანონზომიერებას წარმოვადგენთ.

პირველ რიგში, გლობალური ქალაქების განაწილება იმაზე მიგვითითებს, რომ მსოფლიოში განვითარება თანაბარი არაა. ისინი მსხვილი კვანძების (თუ ”კლასტერების”) სახით არიან კონცენტრირებულნი სანაპიროებზე. კონტინენტურ სიღრმეებში გლობალური ქალაქების რაოდენობა მცირეა, რაც ლოგიკურიცაა – ჯერ-ჯერობით, საზღვაო ტრანსპორტი გადაზიდვის და კომუნიკაციის ყველაზე ეფექტურ და იაფ ხერხად რჩება.

გლობალური ქალაქების კონცენტრაციის სამი მთავარი არეალი გამოიყოფა – ევროპა და ხმელთაშუაზღვისპირეთი, ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ სანაპირო და აღმოსავლეთი აზია. ნიშანდობლივია, რომ სამივე რეგიონში მდებარეობს მსოფლიოს უდიდესი საფინანსო ცენტრები – ნიუ-იორკი, ლონდონი და ტოკიო. ცხადია, რომ მსოფლიო განვითარების ლოკომოტივები სწორედ ეს რეგიონები არიან. სამხრეთ ნახევარსფეროს გლობალური ქალაქები იმ ქვეყნებში მდებარეობენ, სადაც ტრადიციულად დომინანტურ როლს ევროპული ემიგრაცია თამაშობდა;ზოგადად, დედამიწის ეს რეგიონი მსგავსი ტიპის ქალაქების რაოდენობით ახლოსაც ვერ მოვა ჩრდილოეთთან, რაც ჩრდილოეთი-სამხრეთის დისპროპორციული განვითარების კიდევ ერთი მაგალითია. საინტერესოა, რომ აღმოსავლეთ და სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის გლობალური ქალაქები ჩინურია (პეკინი, შანხაი, ჰონგ-კონგი, ტაიპეი), მეტწილად ჩინური (სინგაპური), ან ჩინური დიასპორა მის ეკონომიკაში დიდ როლს ასრულებს (კუალა-ლუმპური).
სამწუხაროდ, ჩვენ ჯერჯერობით ვერ დავიკვეხნით გლობალურ ქალაქებთან სიახლოვით და გარკვეულწილად იმის თქმაც შეიძლება, რომ განვითარებაც ჩვენგან ცოტა შორს კონცენტრირდება. გასაგებია, რომ მოცემული მოდელი არაა იდეალური და გარკვეულ კითხვის ნიშნებს შეიცავს (მაგალითად, რა ლოგიკითაა შეტანილი აღნიშნულ სიაში ალმა-ათა). თუმცა, გარკვეული საინტერესო კანონზომიერების დანახვაში ალბათ საკმაოდ დაგვეხმარება.

Advertisements

ოქტომბერი 29, 2010 - Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , ,

კომენტარები ჯერ არ არის.

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: