დიდი ზღვაოსნის ბლოგი

ვალუტის კურსი და ისტორია

Imageსის

May 9, 2013 Posted by | ფერადი | , , | დატოვე კომენტარი

ექსკურსია ზეციურ საქართველოში

არა, ზეციური საქართველო იქ არ არის, სადაც გეგონათ. მზის სისტემაში უამრავი მცირე პლანეტაა წარმოდგენილი, რომელიც ჩვენი ვარსკვლავის ირგვლივ ორბიტაზე მოძრაობენ. როგორც ვიკიპედია ირწმუნება, მათი რაოდენობა ნახევარ მილიონს აღემატება, თუმცა მათგან მხოლოდ 16 ათასს გააჩნია საკუთარი სახელი. მცირე პლანეტებისთვის სახელების მინიჭება მათი პირველაღმომჩენების პრეროგატივაა და ამ ადამიანების ფანტაზიის შესახებ გარკვეულ წარმოდგენასაც გვიქმნის. ჯუჯა პლანეტებს შორის შეხვდებით როგორც მითოლოგიურ პერსონაჟებს, ასევე დედამიწაზე არსებულ სრულიად რეალურ ადამიანებს, ქვეყნებს, დასახლებულ პუნქტებს და ა.შ.

საინტერესოა, რომ 2003 წელს გერმანელი ასტრონომის, ლუც შმადელის მიერ გამოცემულ კატალოგში ოცამდე ისეთი პლანეტაა, რომელთა სახელებიც საქართველოსთანაა დაკავშირებული. პირველი მათგანი, “თამარი” ჯერ კიდევ 1892 წელს აღმოაჩინა იოჰან პალისამ, თუმცა ის ლეგენდა, რომელიც შმადელის წიგნშია მოცემული, უფრო ”მწირის” მოკლე შინაარსია, ვიდრე ჩვენთვის ნაცნობი თამარ მეფის ისტორია.

მომდევნო მცირე პლანეტა გახლავთ თბილისი, რომელიც ყირიმში, სიმეიზის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში აღმოაჩინა გრიგორი ნეუიმინმა. სხვათა შორის, ნეუიმინი თხუთმეტი ”ქართული” პლანეტიდან ოთხის – ხსენებული ”თბილისის”, ”საქართველოს”, ”კოლხეთის” და ”ქუთაისის”  ნათლია გახლავთ.

Image

დანიელმა ასტრონომმა რიკარდ მარტინ ვესტმა თავის მიერ აღმოჩენილ 39 მცირე პლანეტიდან 8-ს ქართული სახელი დაარქვა – ”თამრიკო”, ”ნუკი”, ”ირაკლი”, ”მცხეთა”, ”ხარაძე”, ”გუდიაშვილი”, ”ყაზბეგი” და ”კაკაბაძე” ვესტის სამეცნიერო ხელმძღვანელის, ევგენი ხარაძის და ასევე მისი ქართველი მეუღლის, თამარ ჩოფიკაშვილის დიდი გავლენის მაჩვენებელია. მზის სისტემაში ასევე იპოვით ”რუსთაველს”, ”აბასთუმანს”, ”ზურაბ წერეთელს”, ”დათოს” და ”სვანეთს”.  1970 წელს სმირნოვას მიერ გამოვლენილ ”მახარაძეს” კი ჯერჯერობით ისევ ძველი სახელი ჰქვია.

მოკლედ, თუკი ძიების სურვილი არ გასვენებთ და დედამიწა თქვენს მოთხოვნებს უკვე ვეღარ აკმაყოფილებს, სადღაც, მარსსა და იუპიტერს შორის აუცილებლად იქნება პატარა პლანეტა, რომელიც თავის პირველაღმომჩენს მოუთმენლად ელის

April 12, 2012 Posted by | ფერადი | , , , , , | %(count)s კომენტარი

ქალაქი ზღვის პირას

ალბათ ყველასთვის მოულოდნელობა იყო პრეზიდენტის განცხადება ახალი ქალაქის დაარსების შესახებ, რომელიც სამეგრელოში, ზღვის სანაპიროზე იქნება განლაგებული. შემუშავდება მისი განვითარების პროექტი და დაახლოებით ათი წლის ვადაში მისმა მოსახლეობამ ნახევარ მილიონს უნდა მიაღწიოს, როგორც პრეზიდენტის ოფიციალურ ვებ-გვერდზეა მითითებული. დაგეგმილი ქალაქი უნდა გაშენდეს სადღაც ანაკლიასა და ყულევს შორის 15-კილომეტრიან მონაკვეთზე. ამჟამად ამ არეალში გარდა დაჭაობებული ზოლისა, მდებარეობს სოფელი თიკორი, სადაც 2002 წლის აღწერით მიხედვით 800 ადამიანი ცხოვრობდა.

ჯერჯერობით, ბუნდოვანია, თუ რითი დაკავდება ამ ქალაქის მოსახლეობა. როგორც ჩანს, ლაზიკა არ იქნება ტურისტული ცენტრი, მას ალბათ საპორტო და სავაჭრო ფუნქცია ექნება. თუკი იმას გავითვალისწინებთ, რომ უახლოეს მომავალში აფხაზეთის მიმართულებით ეკონომიკური აქტივობის პერსპექტივა ნულის ფარგლებშია, რთული სათქმელია, რამდენად მოახერხებს ქალაქი ამ ფუნქციისთვის თავის გართმევას. ამასთან, აქვეა ორი საპორტო დასახლება – ფოთი, რომელსაც უკვე განვითარებული ინფრასტრუქტურა და ტრადიცია აქვს და ყულევი თავისი ნავთობტერმინალით. ახალი ქალაქი თავისი ინფრასტრუქტურით და კადრებით ამ ორი დასახლებული პუნქტის დაკნინებას გამოიწვევს.

მნიშვნელოვანი საკითხია, თუ ვინ უნდა დასახლდეს ახალაშენებულ ქალაქში. სამეგრელო-ზემო სვანეთის მოსახლეობის რაოდენობა, რომელიც ლაზიკის მოქალაქეობის უპირველეს კანდიდატად შეიძლება ჩაითვალოს, 2011 წლის შეფასებით, 477 ათას კაცს შეადგენს (ჯეოსტატი), თუკი ამას გურიის მოსახლეობასაც დავუმატებთ, ჯამში დაახლოებით 620 ათას კაცს ვიღებთ. უნდა ვივარაუდოთ, რომ ლაზიკის მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილს (თუკი ეს პროექტი განხორციელდა) დევნილებიც შეადგენენ, რომლებიც ამჟამად კოლექტიურ ცენტრებში ცხოვრობენ და ახალ ქალაქში უძრავ ქონებას უფასოდ/შეღავათიანი პირობებით მიიღებენ.

ტყის რესურსები; კოლხეთის ეროვნული პარკის მონაკვეთი (წყარო: CENN)

ქალაქმშენებლობისას აუცილებლად მხედველობაში მისაღებია ბუნებრივი პირობები. მოცემული არეალი თითქმის მთლიანად დაჭაობებულია. ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის საჭირო პირობების შესაქმნელად აუცილებელია მთელი რიგი სამელიორაციო სამუშაოების ჩატარება, არსებული ჭაობების დაშრობა, მყარი ნიადაგის შექმნა და ა.შ. რაც უზარმაზარ რესურსებს და სამუშაო ძალას მოითხოვს – შეგახსენებთ, რომ კოლხეთის ჭაობების დაშრობის პროექტი საბჭოთა პერიოდშიც კი ბოლომდე ვერ განხორციელდა, როდესაც სამუშაო ძალის ჯანმრთელობასა და ეკოლოგიაზე არავინ დაგიდევდათ.

მთავარი პრობლემა მაშინ იბადება, როდესაც აღმოვაჩენთ, რომ მოცემული ტერიტორია თითქმის მთლიანად იკავებს კოლხეთის ეროვნული პარკის ჭურია-ანაკლიის უბანს, რაც რუკიდანაც კარგად ჩანს. კოლხეთის ჭარბტენიანი ტყეები 2007 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კანდიდატთა სიაში, როგორც გეოლოგიურ წარსულში არსებული ვრცელი სუბტროპიკული არეალების უკანასკნელი ნაშთი. აღნიშნული ტერიტორია უნიკალურია თავისი ბიომრავალფეროვნებით, ჭარბტენიანი არეალებისა და ტყის ეკოსისტემების გამო. აღსანიშნავია, რომ მეტნაკლებად მსგავსი ეკოსისტემა მთელს დედამიწაზე მხოლოდ ჩინეთში, მანჯურიის ტერიტორიაზე და იაპონიაში გვხვდება. საქართველო გასული საუკუნის 90-იან წლებში შეუერთდა ე.წ. რამსარის კონვენცის, რომელიც შეეხება წყალჭარბი ტერიტორიების, განსაკუთრებით კი – წყლის ფრინველთა საბინადროდ ვარგის არეალებს და გულისხმობს მათ დაცვას, მდგრად გამოყენებას და ამისთვის საერთაშორისო თანამშრომლობის უზრუნველყოფას. ჩვენს ქვეყანაში ამ კრიტერიუმებს მხოლოდ კოლხეთის ჭარბტენიანი არეალები აკმაყოფილებენ, საგულისხმოა, რომ კონვენციის ხელმომწერი მხარეები ვალდებულებას იღებენ, შეინარჩუნონ ამ ტერიტორიების ეკოლოგიური ხასიათი.

როგორც ვხედავთ, ახალი ქალაქის მშენებლობა გავლენას ეროვნულ პარკზეც მოახდენს. თუ გავითვალისწინებთ, რომ საზღვაო ქალაქების მნიშვნელოვანი ნაწილი სწორედ სანაპიროს პარალელურად ვითარდება (იგივე ფოთი შავი ზღვის სანაპიროს 15-კილომეტრიან მონაკვეთს მოიცავს), მაშინ ადვილი მისახვედრია , რომ ახალი ქალაქი მთლიანად დაიკავებს ანაკლიას და ყულევს შორის არსებულ ტერიტორიას, რასაც კოლხეთის დაცული ტერიტორიების მნიშვნელოვანი ნაწილის განადგურება და დარჩენილი არეალის ეკოსისტემის მთლიანი ცვლილება მოყვება.

წყლის რესურსების რუკა (წყარო: CENN)

როგორც ვხედავთ, ახალ დასახლებულ პუნქტს რაიმე მნიშვნელოვანი ქალაქწარმომქმნელი ფუნქცია არ გააჩნია, ამას ემატება ეკოლოგიური ფაქტორები – კერძოდ, მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე უნიკალური ეკოსისტემის არსებობა, რომლის განადგურება გრძელვადიან პერსპექტივაში მავნებელია როგორც ბუნებრივი გარემოს მდგომარეობაზე, ასევე ქვეყნის მსოფლიო იმიჯზე. რთული აღსაქმელია, როდესაც ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე გრანდიოზული, თუმცა ბუნდოვანი მომავლის მქონე მშენებლობა იწყება. ჯერჯერობით, არ არსებობს (ან საზოგადოებისთვის ცნობილი არაა) კონკრეტული გეგმა, თუ რა სახის სამეურნეო საქმიანობა განვითარდება ქალაქში და საიდან მოხდება ლაზიკაში მოსახლეობის მოზიდვა. ასევე უცნობია, თუ რას ფიქრობენ ამ თემაზე გარემოსდაცვითი ორგანიზაციები – ჯერჯერობით, ფართო საზოგადოებისთვის მათი კომენტარები უცნობია. ცხადია, მსგავსი პროექტის გარემოზე ზეგავლენის შესწავლა დიდ შრომას მოითხოვს, მაგრამ თუნდაც ზედაპირული დაკვირვებითაც ჩანს, რომ ლაზიკის პროექტის განხორციელების შემთხვევაში მიმდებარე ტერიტორიის (და მთლიანად, რეგიონის) ეკოსისტემა მნიშვნლელოვანი არასასურველი ცვლილებების წინაშე დადგება. გარდა ამისა, ალბათ უფრო ლოგიკურია, რომ ლაზიკის ინფრასტრუქტურის განვითარებაში ჩასადები თანხები სხვანაირად დაიხარჯოს – თუნდაც, უკვე არსებული საქალაქო დასახლებების რეგენერაციისთვის

რუკები აღებულია კავკასიის გარემოსდაცვითი ქსელის (CENN) ვებსაიტიდან. მასშტაბი არაა დაცული

December 6, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , , , | 9 Comments

დაავადებების გეოგრაფია საქართველოში

ქართულ ინტერნეტ-სივრცეში სტატისტიკური მასალის მოპოვება (ზოგადად, ნებისმიერის) დიდ პრობლემას წარმოადგენს. თუ არსებობს, ან საკმაოდ ძველია, ან ისეთი, რომლის გაანალიზება საქართველოს მუნიციპალიტეტების დონეზე შეუძლებელია. ასეთ ბედნიერ გამონაკლისს წავაწყდი დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის და ჯანდაცვის სამინისტროს ვებსაიტებზე. ეს უკანასკნელი ყოველწლიურ მოხსენებებს თან საკმაოდ მრავალფეროვან სტატისტიკურ მასალას ურთავს, რომლის ვიზუალიზაცია რუკების მეშვეობით თავისუფლადაა შესაძლებელი. ანალოგიური მდგომარეობაა დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრის შემთხვევაშიც. თუმცა, ხაზი იმასაც უნდა გაუსვათ, რომ პირველ შემთხვევაში ყველაზე ახალი მუნიციპალიტეტების დონეზე განზოგადებადი მონაცემები 2009 წელს განეკუთვნება, ხოლო დაავადებათა კონტროლის ცენტრს ვებგვერდზე 2008 წლის მახასიათებლები აქვს განთავსებული.
ქვემოთ მოცემული რუკებისთვის აბსოლუტური მონაცემები არაა გამოყენებული, რადგან ცხადია, რომ უფრო დიდი მოსახლეობის მქონე ადმინისტრაციულ ერთეულებში დაავადებათა უფრო მაღალი მაჩვენებელი დაფიქსირდებოდა. შესაბამისად, რიცხვითი მონაცემები გადათვლილია თითოეული მუნიციპალიტეტის 10 ათას მოსახლეზე.
ტუბერკულოზის შესახებ ორი მაჩვენებელია ხელმისაწვდომი – ახალი შემთხვევების რაოდენობა და დაავადებულთა რიცხვი ცალკეული მუნიციპალიტეტსი მიხედვით. როგორც ვხედავთ, გავრცელების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი დიდ ქალაქებში

განსაკუთრებით, ბათუმსა და რუსთავში ფიქსირდება, თვალშისაცემია მცხეთის მუნიციპალიტეტის მაღალი მაჩვენებელი. რეგიონული თვალსაზრისით, მაღალი მაჩვენებლები ფიქსირდება სამეგრელოსა და გურიის ტერიტორიაზე, ხოლო მინიმალური მაჩვენებლები – რაჭა-ლეჩხუმ-ქვემო სვანეთსა და ზემო იმერეთში.

შაქრიანი დიაბეტი, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე ვერაგი და მძიმე დაავადებაა, გავრცელების თვალსაზრისით, შემდეგ რეგიონულ თავისებურებებს აჩვენებს – ზემო იმერეთის და სამცხის მუნიციპალიტეტები მისი ახალი შემთხვევების საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდებიან. მათ რიცხვს ასევე შეიძლება მივაკუთვნოთ კახეთი, სადაც თელავისა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტებში ახალი შემთხვევების რაოდენობა 15-ს აღემატება 10 ათას კაცზე.

რაც შეეხება ბრონქულ ასთმას, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი ახლი შემთხვევების ყველაზე მაღალი მაჩვენებლით ხასიათდება. აქ 10 ათას მოსახლეზე ასთმის 20 ახალი შემთხვევა მოდის.

ჩემთვის ცოტა გასაკვირი იყო ვენერიული დაავადებების შეთხვევების ასეთი მაღალი რაოდენობა ბაღდათის და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტებში, თუმცა ფაქტი ჯიუტია და ამ მოვლენის მიზეზების ახსნა ალბათ საკითხში გარკვეულ პროფესიონალებს უფრო ძალუძთ.

ვირუსული ჰეპატიტის ახალი შემთხვევები ყველაზე დიდი რაოდენობით ქვემო აჭარასა და გურიაში, იმიერეთის ნაწილსა და ახმეტის მუნიციპალიტეტებში ფიქსირდებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ საჭირო ინფორმაციის ძიებამ საკმაოდ დიდი დრო წამართვა, შედეგები საკმაოდ საინტერესო აღმოჩნდა. მართალია, ამ პოსტში ტექსტზე უფრო მეტ ადგილს რუკები იკავებენ, მაგრამ მგონია, რომ ეს გაცილებით საინტერესო იქნება მკითხველისთვის.

November 20, 2011 Posted by | Datablog | , , , , , , , , | 2 Comments

დანაშაულის გეოგრაფია საქართველოში

დანაშაულის გეოგრაფია კვლევითი და პრაქტიკული თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი დარგია, რომელსაც ჯერ-ჯერობით საქართველოში არც ისე დიდი ყურადღება ეთმობა. დღევანდელი პოსტის მეშვეობით ამ ხარვეზის ამოვსება რა თქმა უნდა, შეუძლებელია, თუმცა მოტანილი რუკები და სტატისტიკური მასალა უინტერესო არ უნდა იყოს.
შინაგან საქმეთა სამინისტო ყოველწლიურად აქვეყნებს მოხსენებებს საკუთარი საქმიანობის შესახებ, რომელსაც თან საინტერესო სტატისტიკური მონაცემები ახლავს. მათი გადამუშავების შედეგებს კი თქვენ ქვემოთ ხედავთ.
პირველ რუკაზე გამოსახულია დანაშაულის რაოდენობა ათას მოსახლეზე. როგორც ვხედავთ, განსაკუთრებით დიდი მაჩვენებლებით ამ მხრივ დედაქალაქის რაიონები და მსხვილი ქალაქები ხასიათდებიან. აღსანიშნავია კრიმინალის მაღალი ხვედრითი წილი გურიაში და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. დანაშულის მინიმალური წილი კი მთიან აჭარაში, ჯავახეთში, საჩხერისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში ფიქსირდება.
კრიმინალის რაოდენობა ათას მოსახლეზე
რაც შეეხება დანაშაულის გახსნის მაჩვენებლებს, ამ მხრივ სამცხე-ჯავახეთის მხარე გამოირჩევა, რომლის ექვსიდან ოთხ მუნიციპალიტეტში გაიხსნა კრიმინალის 80%-ზე მეტი, ხოლო ორში- 70-დან 80%-მდე. დაბალი მაჩვენებლები ფიქსირდება სამეგრელო-ზემო სვანეთსა და თბილისის ტერიტორიაზე, სადაც ეს მაჩვენებელი ხშირ შემთხვევაში 50%-ზე ნაკლებია
გახსნილი დანაშაულის პროცენტული წილი

დაბოლოს, იხილეთ ინტერაქტიული რუკა, რომელზეც გარდა განხილულისა, სხვა სტატისტიკურ მონაცემებსაც გაეცნობით. გაითვალისწინეთ, რომ თბილისის რაიონების მონაცემები ამ რუკაზე არ არის დატანილი.

ინტერაქტიული რუკის სანახავად დააკლიკეთ

ინტერაქტიული რუკის სანახავად დააკლიკეთ

October 16, 2011 Posted by | Datablog | , , , , , , | 6 Comments

საქართველო Google-ის რუკებზე

გილოცავთ! ამიერიდან თუკი თქვენ საქართველოს Google -ის რუკაზე მოძებნას მოისურვებთ, ჩვენი ქვეყნის ადგილას დიდი ნაცრისფერი ლაქა აღარ დაგხვდებათ. ცოტა ხნის წინ Google Maps-ის ოფიციალურ ბლოგზე გამოქვეყნდა ინფორმაცია საკუთრი რუკების განახლების შესახებ. ავღანეთთან, ერაყთან და ანტარქტიდასთან ერთად გეოგრაფიული ინფორმაცია საქართველოს ტერიტორიისთვისაც გახდა

თბილისი ადრე და ახლა ხელმისაწვდომი.

კომპანიამ სხვადასხვა მოხალისის, სამთავრობო თუ არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლების მიერ გაწეული დიდი შრომის შედეგი რუკაზე განათავსა. ახლა უკვე საქართველოს ტერიტორიის მნიშვნელოვან ნაწილზე დატანილია დასახლებული პუნქტები, გზები, ქუჩები, შენობებიც კი. საქართველოში ამ საკითხზე განსაკუთრებით აქტიურად საჯარო რეესტრთან ერთად არასამთავრობო ორგანიზაცია “Jumpstart Georgia” მუშაობდა. სწორედ მათ მიერ მიწოდებული ინფორმაციის შედეგად გახდა შესაძლებელი საქართველოს რუკის შევსება. გარდა ამისა, Google Mapmaker-ის მეშვეობით რუკების დამუშავებაში მრავალმა მოხალისემ (მათ შორის, თქვენმა მონა-მორჩილმაც) მიიღო მონაწილეობა. ჩემთვის განსაკუთრებით სასიამოვნო საკუთარი ”ნახელავის” ”ცოცხლად” ნახვა აღმოჩნდა.

უნდა აღინიშნოს, რომ გეომონაცემების შევსება ნაწილ-ნაწილ მიმდინაროებდა. თავდაპირველად იგი Mapmaker-ში გამოჩნდა, დაახლოებით ორი კვირის წინ გზების შემჩნევა უკვე Google Earth-შიც იყო შესაძლებელი, დღეიდან კი Google Map-ითაც ხელმისაწვდომია.

რა თქმა უნდა, რუკა ხარვეზებისგან არ არის დაზღვეული, მაგალისთისთვის ქუთაისიც კმარა, სადაც მხოლოდ რამდენიმე ძირითდი ქუჩა, სკოლა და ადმინისტრაციული შენობა ჩანს, დანარჩენი ტერიტორია კი ისევ ნაცრისფერია და შევსებას საჭიროებს. როგორც ჩანს, მონაცემების დადება ნაწილ-ნაწილ მიმდინარეობს და სრულ რუკას რამდენიმე დღეში ვიხილავთ.

ამასთან აღსანიშნავია, რომ ანალოგიური სერვისს რამდენიმე ვებ-საიტი გვთავაზობს, მათ შორის – ОpenStreetMap და Mapspot.ge . უნდა ითქვას, რომ უკანასკნელი (რომელიც ასევე Jumpstart Georgia-ს პროდუქტს წარმოადგენს), საქართველოშია შექმნილი და მასზე საქართველოს გეომონაცემები დიდი სიზუსტით და სისრულითაა დატანილი.

October 6, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები, Datablog | , , , , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

სპელეოტურიზმი 1.0

დასავლეთ საქართველოში ბევრი გამოქვაბულია, რომელთა ნაწილი (მაგალითად, სათაფლია) საკმაოდ კარგადაა შესწავლილი და ტურისტების მიერ მისი ბილიკები არაერთგზისაა გათელილი. რამდენიმე მნიშვნელოვანი კომპლექსი წყალტუბოს რაიონში მდებარეობს – ზემოთხსენებული სათაფლია, ყუმისთავის (იგივე პრომეთეს) მღვიმე, თეთრი მღვიმე და ა.შ. რაც ყველაზე კარგია, ზემოთჩამოთვლილი ობიექტების საფუძვლიანი დათვალიერება ერთი დღის განმავლობაშია შესაძლებელი – ალბათ ცოტათი დაიღალოთ, სამაგიეროდ შთაბეჭდილება მართლაც ბევრი დაგრჩებათ, სიამოვნება კი საკმაოდ იაფი – თითქმის მხოლოდ მგზავრობის ღირებულება დაგიჯდებათ. ყუმისთავის (პრომეთეს) მღვიმე ამავე სახელწოდების სოფელში, წყალტუბოდან მანქანით 15-20 წუთის სავალზე მდებარეობს. თავად წყალტუბოში კი ქუთაისიდან ასევე ოციოდე წუთში (ნაკლებში თუ არა) თავისუფლად მოხვდებით. საქართველოს გეოგრაფიული ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლის, ჯ. ჯიშკარიანის მიერ გასული საუკუნის 80-იანი წლების დასაწყისში აღმოჩენილი ეს მღვიმე ამჟამად რეაბილიტირებულია, აქ არის დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ვიზიტორთა ცენტრი, ხოლო გამოქვაბულთა კომპლექსი აწ უკვე პრომეთეს მღვიმის სახელწოდებით იღებს უამრავ ტურისტს.

პრომეთეს მღვიმის „ნათლია“ საქართელოს პრეზიდენტი გახლავთ, რომელსაც აქ სტუმრობისას რატომღაც გაახსენდა, რომ თითქოს მღვიმის მახლობლად პრომეთე (თუ ამირანი) იყო მიჯაჭვული. რთული სათქმელია, ეს გეოგრაფიული ანაქრონიზმი ახალი ბრენდის პოპულარიზაციის სურვილით თუ უფრო ბანალური მიზეზითაა გამოწვეული. ფაქტია, რომ მღვიმეს, რომელსაც ადრე სოფლის სახელწოდების მიხედვით მოიხსენიებდნენ, წამებული ტიტანის სახელი შერჩა. საინტერესოა, რომ „პრომეთედ“ ასევე მოინათლა კომპლექსთან ახლოს მდებარე რესტორანი და წყალტუბოში ახლადგახსნილი სასტუმრო. ჯერჯერობით, მღვიმე სატესტო რეჟიმში მუშაობს, რაც იმას ნიშნავს, რომ შესვლა უფასოა. მართალია, გამყოლები მთელი გზის მანძილზე ტურისტულ ჯგუფებს თან ახლავან, თუმცა ენაწყლიანობით მაინცდამაინც არ გამოირჩევიან, წარამარა გაჩქარებენ და ცდილობენ, მალე მორჩნენ საქმეს. მეორე მნიშვნელოვანი პრობლემა თავად მღვიმის ინფრასტრუქტურაა. სამწუხაროდ, განათება არც ისე კარგია – მართალია, პროჟექტორები მრავლადაა დამონტაჟებული, თუმცა ისინი არც ისე კარგადაა განაწილებული და ძალიან ბევრი საინტერესო მღვიმური ფორმა ბნელითაა მოცული. მღვიმეში ფოტოგრაფირება ფლეშ-ნათურის (ე.წ. ვსპიშკის) გამოყენებით აკრძალულია, ამიტომ თუ ფოტოგრაფიაში ჩემსავით პროფანი ხართ, დიდად ნუ გაირჯებით – სურათები კარგი ხარისხის არ გამოგივათ. ასევე ნაკლებად გაუმართლათ არაქართულენოვან ტურისტებს – ინგლისურის ის დონე, რომელსაც გიდები ფლობენ, ცოტა უკეთესის სურვილს ნამდვილად ტოვებს. რაც მთავარია, მღვიმეს აშკარად ეტყობა ადამიანის უგემოვნო ჩარევა – ზოგან პრომეთესეული (?) ურო, ჯაჭვი და ფარი აგდია, ზოგან კი გამოქვაბულის ჭერის დასაკავებლად ფსევდოდორიული კოლონებია გამოყენებული.

დამიჯერეთ, რომ ჩემს მიერ ზემოთ ჩამოთვლილი ყველა უარყოფით მხარეს მღვიმეში შესვლისთანავე დაივიწყებთ. განათების მიუხედავად, პრომეთეს მღვიმე ენითაუწერელ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე, რომელსაც ჩემს მიერ გადაღებული ფოტოები ნამდვილად ვერ ასახავენ. შუქზე მბრწყინავი კალციუმის კრისტალები, მილიონობით წლის მანძილზე ნაზარდი და შეერთებული სვეტები, თეთრი, შავი და მოწითალო ფერის სტალაგმიტები და სტალაქტიტები, ჯადოსნური ფორმის ფიგურები, რომლებიც ქონდრისკაცებს და ზღაპრის სხვადასხვა გმირებს გვანან და რაც მთავარია, ოთხი უზარმაზარი დარბაზი გულგრილს ნამდვილად არავის დატოვებს და აქ მიღებული შთაბეჭდილებები დიდხანს გაგყვებათ. მღვიმეში ასევე გაედინება მდინარე, რომელიც ცოტა ხნის წინ მის ბოლოში ტბას ქმინდა. თუმცა ამჟამად მიმდინარეობს დაივინგის სადგურისა და პატარა ნავმისადგომის მოწყობის სამუშაოები. შესაბამისად, მომსახურებას ყვინთვა და ნავებით გასეირნებაც დაემატება. როგორც ვიზიტორთა ცენტრის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა თქვა, ასევე იგეგმება ე.წ. ველური ტურების მოწყობას, სადაც მსურველებს მღვიმის დაუკვალავ და გაუნათებელ ტერიტორიაზე მოუწყობენ ექსპედიციებს, რაც ასევე საინტერესოდ ჟღერს.

პრომეთეს მღვიმე

ვიზიტორთა ცენტრი ორშაბათის გარდა ყოველდღე, დილის 10-დან 16 საათამდე მუშაობს. მღვიმეში მოსახვედრად შეგიძლიათ გამოიყენოთ ავტობუსი, რომელიც წყალტუბოს ბაზრის ტერიტორიიდან საათში ერთხელ გადის სოფლის მიმართულებით. გზა მშვენიერია და ნებისმიერი ტიპის ტრანსპორტი დაუბრკოლებლად აღწევს მღვიმეს. მოკლედ, თუკი გადაწყვეტთ, ერთი დღის დაკარგვა ამ საქმეში ნამდვილად ღირს.

This slideshow requires JavaScript.

პრომეთეს მღვიმიდან შთაბეჭდილებებით დატვირთული წამოვედით და გეზი თეთრი მღვიმისკენ ავიღეთ. თეთრი მღვიმე წყალტუბოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და ქალაქის ცენტრიდან არც ისე შორსაა, მსურველი ფეხითაც მოხვდება. თავის დროზე, მღვიმე თავისი მიკროკლიმატის გამო ასთმური დაავადებების სამკურნალოდ გამოიყენებოდა. აქვეა აღმოჩენილი გვიანდელი ქვის ხანის სამუშაო და სანადირო იარაღები. ამჟამად მღვიმე მიტოვებულია. რკინის კარი მოხსნილია, ხოლო განათების ელექტროსადენები – მოჭრილი და მოპარული. მღვიმე ყველა ჯურის ვანდალის მსხვერპლი გახდა, რომელთა ნაწილიც გრაფომანიის შემოტევებს მის კედლებზე იოკებდა, ზოგი – ბუნებრივ მოთხოვნილებებს იკმაყოფილებდა, ზოგი კი დასალევად ან კარტის სათამაშოდ მოდიოდა. თუმცა თეთრი მღვიმე გადატანილი ჭირ-ვარამის მიუხედავადაც საინტერესო სანახავია. დასათვალიერებლად აუცილებლად უნდა იქონიოთ ნორმალური ფანარი (ან ფანრები), რომელიც მინიმუმ ორი საათი გარანტირებულად მუშაობს. მღვიმეში გაურკვეველი მიზნებით საკმაოდ ღრმა შახტაა გაჭრილი – არ არსებობს გარანტია, რომ ჩავარდნის შემდეგ იქიდან მთელი და საღსალამათი ამოხვალთ. მიუხედავად სიმცირისა და ადამიანის საქმიანობის კვალისა, თეთრ მღვიმეში არანაკლები სილამაზის კარსტული ფორმების ხილვა შეიძლება, ვიდრე ეს პრომეთეს მღვიმეშია შესაძლებელი.

ნუ შეგეშინდებათ ტალახის, აიღეთ ფანრები, მოიმარჯვეთ ფოტოაპარატები და იარეთ გამოქვაბულებში – ეს საქმე ხორცისთვისაც სასარგებლოა და თქვენს გუნება-განწყობაზეც დადებითად იმოქმედებს. ამასთან აუცილებლად გაითვალისწინეთ სიფრთხილის ზომები – ნუ მიეტანებით ჯერ გამოუკვლეველ ადგილებს, რადგან შესაძლოა, დაიკარგოთ ან რომელიმე ხვრელში გაიჭედოთ – შესწავლილი და მეტნაკლებად კეთილმოწყობილი მღვიმეები ჩვენში საკმაოდაა, რომელთა შესახებ შთაბეჭდილებებსაც სხვა დროს მოგითხრობთ.

August 25, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

დევნილთა გამოსახლებული კოლექტიური ცენტრები ინტერაქტიულ რუკაზე

როგორც იცით, ამჟამად აქტიურად მიმდინარეობს თბილისის კოლექტიური ცენტრებიდან აფხაზეთიდან და ცხინვალის რეგიონიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა გამოსახლება და მათი გადანაწილება საქართველოს სხვადასხვა ნაწილში. ”საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს” მონიტორები სხვა ორგანიზაციებისა და ომბუდსმენის აპარატის თანამშრომლებთან ერთად ამ პროცესს აკვირდებოდნენ და თავი მოუყარეს მთელ რიგსაინტერესო ინფორმაციას. სწორედ ამ მონაცემებზე დაყრდნობით მომზადდა ინტერაქტიული რუკა, რომელიც დღევანდელ პოსტშია წარმოდგენილი.

ინტერაქტიული რუკის სანახავად დააკლიკეთ

ინტერაქტიული რუკის სანახავად დააკლიკეთ

July 27, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები, ქართული დემოკრატია | , , , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

ახალი აფრიკა

ამა წლის ცხრა ივლისს, ადგილობრივი დროით ღამის 12 საათზე სამხრეთ სუდანი დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა; უფრო ადრე კი სუდანის სამმა სამხრეთმა რეგიონმა ორი ხანგრძლივი და სისხლისმღვრელი სამოქალაქო ომი გადაიტანა, რასაც მილიონნახევარი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. გაეროსა და საერთაშორისო საზოგადოების აქტიური ჩარევის შედეგად კონფლიქტი შეწყდა, სამხრეთი სუდანი გასული ათწლეულის შუაში ავტონომიად, ხოლო 2011 წლის თებერვალში ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად ცალკე სახელმწიფოდ იქცა.

ამ ახლადგამომცხვარ სახელმწიფოს სხვადასხვა ცნობით 8-დან 10 მილიონამდე მოსახლე ყავს, რომლის 85% სასოფლო არეალებში ცხოვრობს. ქვეყნის ფართობი 620 ათას კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს, რაც მსოფლიოს მასშტაბით 45-ე მაჩვენებელია. სახელმწიფო ენა ინგლისურია, თუმცა ქვეყანის მასშტაბით ლინგვა-ფრანკას არაბული, კერძოდ მისი ადგილობრივი ვარიანტი ჯუბა წარმოადგენს. სამხრეთ სუდანში 200-ზე მეტი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელი სახლობს, მათ შორის დინკა, შილუკი, ნუერი, ალჩოლი და ა.შ.

დამოუკიდებლობის სიხარულს თან უამრავი პრობლემა ახლავს. სამხრეთ სუდანი მსოფლიოს ერთ-ერთი უღარიბესი და დაბალგანვითარებული ქვეყანაა, სადაც ოჯახების 78% მთლიანად დამოკიდებულია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაზე ხოლო მოსახლეობის 90%-ზე მეტის დღიური შემოსავალი ერთ დოლარზე ნაკლებია.

ქვეყნის ექსპორტში ჭარბობს ხის მერქანი მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ სუდანი მეტროპოლიისგან განსხვავებით საკმაოდ მდიდარია წიაღისეული რესურსებით. სამოქალაქო ომამდე იგი სუდანის ნავთობის მოცულობის 85%-ს აწარმოებდა, თუმცა მრეწველობის ეს დარგი ამჟამად კრიზისს განიცდის; როგორც ჩანს, დამოუკიდებლობის პირველ წლებში (და ალბათ არამარტო ამ პერიოდში) ქვეყანას საერთაშორისო დახმარების იმედი უნდა უფრო ჰქონდეს, ვიდრე საკუთარი მეურნეობის წარმატებით ამუშავებისა.

კიდევ ერთი პრობლემატური საკითხი პოლიტიკური არასტაბილურობაა. მართალია, სუდანის პრეზიდენტმა უმარ ალ-ბაშირმა თავის სამხრეთელ კოლეგას სალვა კიირ მაიარდიტს თავად მიულოცა დამოუკიდებლობა, ყოფილ მეტროპოლიასთან ისევ მეტნაკლებად დაძაბული ურთიერთობები არსებობს რაც სახელმწიფო საზღვრების დადგენის, მოქალაქეობის, ვალების გაყოფასთან არის დაკავშირებული. ამასთან, ქვეყანაში არსებობს ათამდე შეიარაღებული დაჯგუფება, რომელიც ასევე იბრძვის ძალაუფლებისთვის.

როგორც ბევრი მიმომხილველი აღნიშნავს, სამხრეთი სუდანი დასავლეთისთვის ერთგვარ საჩვენებელ პროექტად იქცა, რომლის განხორციელებაშიც თანაბრად მონაწილეობდნენ როგორც ჰოლივუდის ვარსკვლავები (მაგალითად, ჯორჯ კლუნი), ასევე ცნობილი კორპორაციები. ცნობისთვის, ”გუგლმა” მსოფლიო ბანკთან ერთად წამოიწყო მსხვილი კამპანია ქვეყნის ტერიტორიის გეოგრაფიზაციისთვის. რამდენიმე თვის განმავლობაში უამრავი მოხალისის შრომის შედეგად სამხრეთ სუდანის დეტალური რუკები შეიქმნა, რომელიც მოგვიანებით ”გუგლის” რუკების სერვისზე განთავსდა. ლუოლ დენგი, ”ჩიკაგო ბულზის” კალათბურთელი და ტოპ-მოდელი ალეკ უეკი ქვეყნის ყველაზე ცნობადი სახეები არიან, რომელთაც ალბათ დაეკისრებათ თავიანთი ქვეყნის მსოფლიო მასშტაბით პოპულარიზაციაზე მუშაობა. ალეკ უეკს ამ მხრივ გამოცდილებაც აქვს – იგი აქტიურად მონაწილეობდა სუდანელი დევნილების პრობლემების მოგვარებაში და ორგანიზაცია ”ექიმები საზღვრებს გარეშე” ელჩიც კი გახლდათ საკუთრ სამშობლოში.
Source: Voice of America
დედაქალაქი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი ატრიბუტია. ქალაქი ჯუბა აქამდეც ასრულებდა
ქვეყნის ადმინისტრაციული ცენტრის ფუნქციას, ხოლო იგი ამიერიდან უკვე ოფიციალური დედაქალაქია. 250-ათასიან დასახლებულ პუნქტში თავმოყრილია როგორც სახელმწიფო, ასევე კომერციული დანიშნულების შენობები. დღის წესრიგში არსებობს ქალაქის განაშენიანების რამდენიმე საკმაოდ მასშტაბური და თამამი გეგმა, რომელთა ამოსავალ წერტილსაც დასახლების სიმბოლურად რომელიმე აფრიკული ცხოველის ან ტროპიკული ხილისათვის დამგვანებაა (შორეული პარალელი ლუსიანუ კოშტასა და ოსკარ ნიმაიერთან). ამჟამად მიღებული გეგმის თანახმად, ქალაქი ჯუბა ნელ-ნელა უზარმაზარი მარტორქის სახეს მიიღებს. მსგავსი მიდგომით განხორციელდება სხვა ქალაქების რეკონსტრუქციაც – მაგალითად, ქალაქი ვაუ ჟირაფის ფორმის იქნება.

მსოფლიოს ყველაზე ახალი სახელმწიფო, სამხრეთ სუდანი ჯერ კიდევ ეიფორიაშია და დამოუკიდებლობას ზეიმობს, თუმცა მისი მსოფლიო რუკაზე გაჩენა კითხვას ბადებს – რამდენად იქნება მისი არსებობა წარმატებული? სამწუხაროდ, აფრიკის ქვეყნების უდიდესი ნაწილის გამოცდილება გვარწმუნებს, რომ პოლიტიკური სტაბილურობა და ეკონომიკური კეთილდღეობა, ისევე როგორც დემოკრატია ამ კუთხისთვის უცხო ხილია. ამასთან, რამდენად იქნება ეს სიგნალი სხვა ავტონომიების თუ თვითაღიარებული ტერიტორიებისთვის პოლიტიკური დამოუკიდებლობის მოთხოვნისთვის? სამხრეთ სუდანი გარკვეულწილად გამონაკლისს წარმოადგენს, თუკი მის წარსულს გადავხედავთ – სამოქალაქო ომის შედეგად დაღუპული მილიონნახევარი ადამიანი დამოუკიდებლობის სისხლიანი, თუმცა მკაცრი დასაბუთებაა.

გეოგრაფიული მონაცემები აღებულია გაეროს კვლევისა და სწავლების ინსტიტუტის ვებსაიტიდან: http://www.unitar.org/unosat/sudan
ფოტოების წყარო: ”ვიკიპედია”, ”ამერიკის ხმა”
მონაცემების წყარო: სამხრეთ სუდანის სტატისტიკის სამსახური: http://ssccse.org/southern-sudan-fast-facts/
”ბი-ბი-სი”

July 9, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები | , , , , , , , , | 3 Comments

ჩვენზე პატარები

The Economist -მა გამოაქვეყნა რამდენიმე ინფოგრაფიკა, რომელიც გვიჩვენებდა, თუ რომელი სახელმწიფოები შეიძლებოდა ”ჩატეულიყვნენ” აშშ-ის, ინდოეთის და ჩინეთის ტერიტორიულ ერთეულებში სხვადასხვა მაჩვენებლების მიხედვით. მსგავსი ექსპერიმენტის განხორციელება საქართველოს მაგალითზეც ძალიან საინტერესო აღმოჩნდა. როგორც ვხედავთ, ფართობის და დემოგრაფიული მონაცემების მიხედვით ჩვენი ქვეყნის რეგიონებიც კი მსოფლიოს სხვადასხვა სუვერენულ სახელმწიფოს თუ დამოკიდებულ ტერიტორიას მნიშვნელოვნად აღემატებიან.

საქართველო პატარა ქვეყანაა. იმდენად პატარა, რომ ზოგიერთ მეზობელს ჩვენს ტერიტორიაზე ასჯერ დიდი ავტონომიური ერთეულები აქვს. ჩვენს საყოველთაოდ აღიარებულ საზღვრებში ანუ 69.7 ათას კვადრატულ მეტრზე თავისუფლად დაეტევა იამაიკა, კატარი, ლიბანი, კვიპროსი, კაბო-ვერდე და კიდევ მორჩება ადგილი ერთი დუჟინი უფრო მცირე ზომის ქვეყნისთვის, როგორებიცაა ჩვენთან არაერთგზის ნაქები სინგაპური, ასევე – ტონგა, მალტა, ბარბადოსი და სხვა.

საინტერესოა, რომ სამცხე-ჯავახეთში ორი ლუქსემბურგის ოდენა ქვეყანა ჩაეტევა, თბილისის ტერიტორია დაახლოებით უდრის კირიბატის ხმელეთის ფართობს, ხოლო აჭარის ფართობი იმდენივეა, რამდენიც რაგბისტებით განთქმული დასავლეთ სამოასი.

”ჯეოსტატის” უახლესი შეფასებით, საქართველოს 4.4 მილიონი მოსახლე ყავს, ანუ დაახლოებით იმდენი, რამდენიც ერთად ცხოვრობს ეკვატორულ გვინეაში, კომორის კუნძულებზე, ჩერნოგორიაში, სოლომონის კუნძულებზე, სურინამში, კაბო-ვერდეზე, ლუქსემბურგსა და ბრუნეში. რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში, რომელიც განსაკუთრებით ზარალდება მოსახლეობის მიგრაციით, იმაზე 5-ჯერ მეტი ადამიანი ცხოვრობს, ვიდრე აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის მაღიარებელ ნაურუზე.

როგორც ვხედავთ, ჩვენზე გაცილებით პატარებიც არსებობენ, ასე რომ ამ მხრივ საწუწუნო არაფერი გვაქვს. მთავარი ისაა, როგორ ვუვლით და ვუფრთხილდებით ჩვენს  საკუთრებას.

June 25, 2011 Posted by | ზღვაოსნის ჩანაწერები, ფერადი | , , , , , , , | დატოვე კომენტარი

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: